تیرماسیزه


تیرماسیزه یا تیرماسینزه یکی از آیین های شرق گیلان و مازندران است که مبتنی بر گاه شماری محلی این منطقه می باشد و ریشه در جشن باستانی تیرگان دارد. این جشن در تیر روز(سیزدهم تیر) انجام می گرفت و با نام جشن آبریزان در نقاط مختلف کشور وجود داشت. دو رسم اصلی در جشن تیرماسیزه، فال گیری و لال شوش زنی است که البته شکل انجام آن در نقاط مختلف متفاوت می باشد. در شب تیرماسیزه معمولا اهالی ده برای فال گرفتن در یکی از خانه ها جمع می شدند. این فال گیری در واقع تفألی بود در دو بیتی های محلی و گرفتن فال و معمولا برعهده کسی بود که این ترانه ها را در خاطر داشت و می توانست آن را در مقام موسیقی محلی بخواند که اصطلاحاً به او طبری خوان یا امیری خوان می گفتند. استاد فالگیر  ظرفی پر از آب در پیش می نهاد و هر یک از افراد به نیت فال نشانه ای از خود مثل مهره، انگشتری، دگمه، سنجاق را در ظرف می انداختند و استاد وقتی دو بیتی می خواند نشانه ای را از ظرف بیرون می آورد و تعبیر آن دو بیتی، جواب فال صاحب آن نشانه بود.
رسم دیگر"لال شوش زنی" است . "شوش" به معنی ترکه است. در این شب معمولا بزرگ خانواده، بی آنکه سخن بگوید ترکه ای را به آرامی بر بدن اهل خانه و دامها و در و  دیوار انبار آذوقه و چیزهای دیگر می زد تا موجب برکت شود. در برخی از روستاهای مازندران
 این رسم صورتی نمایش گونه داشت که "لال بازی" نامیده می شد. لال باز به شیوه ای خاص خود را می آراست و همراه بچه ها در کوچه های ده به راه می افتاد و به هر خانه که می رسید با ترکه ای که در دست داشت، اهل خانه و حیوانات و در و دیوار را "لال شوش" می زد(برگرفته از کتاب نمایش ها و بازی های سنتی گیلان، سید هاشم موسوی)

۱۷آذر ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۰۹ AM

4